Cumhuriyetin Eşiğinde — Altı Bölümlük Oratoryo
Kadro: 2 anlatıcı, tarihçi, haberci, temsilci, gazeteci, öğretmen, şairin sesi, beş öğrenci ve 8–16 kişilik koro. Roller birleştirilebilir. Yapı: Altı bölüm, her bölümde 15 konuşma sırası ve koro geçişleri. Süre: Konuşma, müzik, fotoğraf gösterimi ve provalara göre ölçülmelidir; 20–30 dakika garantisi verilmez. Önemli: Diyaloglar dramatik kurgudur; tarihî kişilerin birebir sözleri değildir.
I. BÖLÜM — SORUNUN DOĞUŞU
Sahne: 1919 tarih şeridi perdeye yansıtılır. Işık önce tek konuşmacıyı, sonra koroyu aydınlatır. Bölüm başında 15–20 saniyelik enstrümantal geçiş kullanılabilir.
ANLATICI: Sahnemizin bu bölümünde 1919 dönemine dönüyoruz. Tarihin akışı içinde yeni bir soru beliriyor.
ANLATICI: Bir ülkenin geleceğini kim belirleyecek?
ÖĞRENCİ: Bir soru sorabilir miyim? Bağımsızlık bir kelime olarak kolay söylenir; onun tarihsel bedelini anlamak emek ister.
TARİHÇİ: Bu soruyu cevaplamak için önce belgelerin, tanıklıkların ve tarihî koşulların izini sürmeliyiz.
KORO: Birlikte soralım, birlikte düşünelim: Bir ülkenin geleceğini kim belirleyecek?
ÖĞRENCİ 1: Geçmişe bugünün bilgisiyle bakıyorum; ama o dönemde insanların neyi bilmediğini de hatırlamalıyım.
ÖĞRENCİ 2: O günlerin insanları sonucu önceden bilmiyordu; kararlarını belirsizlik içinde verdiler.
ÖĞRENCİ 3: Bunu yalnızca bir cümleyle anlatamayız. Her kararın ardında insanların hayatları ve beklentileri vardır.
TARİHÇİ: Tarihî bir olayı anlamak, kaynakların söylediklerini karşılaştırmakla başlar. Söylenmemiş sözleri tarihî kişilere mal etmeyelim.
KORO: Sözümüz bilgiyle güçlensin. Hatıramız sorumluluğa dönüşsün.
ÖĞRENCİ 4: Peki biz bugünün gençleri olarak bundan ne öğrenebiliriz?
ÖĞRETMEN: Önce dikkatle dinlemeyi, sonra soru sormayı ve sonunda gerekçeli bir sonuca ulaşmayı öğrenebiliriz.
ÖĞRENCİ 5: Bu yüzden törenimizde yalnızca zaferi değil, sorumluluğu da konuşacağız.
ANLATICI: Bir dönemden diğerine geçerken değişmeyen soru şudur: Gelecek için nasıl bir sorumluluk üstleniyoruz?
KORO: Geçmişi öğren, bugünü anla, geleceğe emek ver!
Bölüm sonu: Oyuncular yer değiştirir, perdeye döneme ait doğrulanmış tarihî belge ya da fotoğraf yansıtılır. Koro iki kez son dizeyi tekrarlar.
II. BÖLÜM — BİR MECLİSİN SESİ
Sahne: 23 Nisan 1920 tarih şeridi perdeye yansıtılır. Işık önce tek konuşmacıyı, sonra koroyu aydınlatır. Bölüm başında 15–20 saniyelik enstrümantal geçiş kullanılabilir.
ANLATICI: Sahnemizin bu bölümünde 23 Nisan 1920 dönemine dönüyoruz. Tarihin akışı içinde yeni bir soru beliriyor.
HABERCİ: Ortak karar almak, ortak sorumluluk üstlenmektir.
TEMSİLCİ: Bir soru sorabilir miyim? Bir meclis, farklı düşüncelerin ve ortak karar alma sorumluluğunun buluştuğu yerdir.
ANLATICI: Bu soruyu cevaplamak için önce belgelerin, tanıklıkların ve tarihî koşulların izini sürmeliyiz.
KORO: Birlikte soralım, birlikte düşünelim: Ortak karar almak, ortak sorumluluk üstlenmektir.
ÖĞRENCİ 1: Geçmişe bugünün bilgisiyle bakıyorum; ama o dönemde insanların neyi bilmediğini de hatırlamalıyım.
ÖĞRENCİ 2: Tarihi tek kişinin tek cümlesine indirgemek, bütün bir dönemin emeğini görünmez kılar.
ÖĞRENCİ 3: Bunu yalnızca bir cümleyle anlatamayız. Her kararın ardında insanların hayatları ve beklentileri vardır.
TARİHÇİ: Tarihî bir olayı anlamak, kaynakların söylediklerini karşılaştırmakla başlar. Söylenmemiş sözleri tarihî kişilere mal etmeyelim.
KORO: Sözümüz bilgiyle güçlensin. Hatıramız sorumluluğa dönüşsün.
ÖĞRENCİ 4: Peki biz bugünün gençleri olarak bundan ne öğrenebiliriz?
ÖĞRETMEN: Önce dikkatle dinlemeyi, sonra soru sormayı ve sonunda gerekçeli bir sonuca ulaşmayı öğrenebiliriz.
ÖĞRENCİ 5: Bu sahnede bir kurumun tarihsel önemini, kaynaklara dayanarak anlatıyoruz.
ANLATICI: Bir dönemden diğerine geçerken değişmeyen soru şudur: Gelecek için nasıl bir sorumluluk üstleniyoruz?
KORO: Geçmişi öğren, bugünü anla, geleceğe emek ver!
Bölüm sonu: Oyuncular yer değiştirir, perdeye döneme ait doğrulanmış tarihî belge ya da fotoğraf yansıtılır. Koro iki kez son dizeyi tekrarlar.
III. BÖLÜM — YOL AYRIMLARI
Sahne: 1921–1922 tarih şeridi perdeye yansıtılır. Işık önce tek konuşmacıyı, sonra koroyu aydınlatır. Bölüm başında 15–20 saniyelik enstrümantal geçiş kullanılabilir.
ANLATICI: Sahnemizin bu bölümünde 1921–1922 dönemine dönüyoruz. Tarihin akışı içinde yeni bir soru beliriyor.
TARİHÇİ: Her tarihî dönüm noktasının öncesinde zor kararlar vardır.
GAZETECİ: Bir soru sorabilir miyim? Tarih, tek çizgide ilerleyen basit bir hikâye değildir.
ÖĞRENCİ: Bu soruyu cevaplamak için önce belgelerin, tanıklıkların ve tarihî koşulların izini sürmeliyiz.
KORO: Birlikte soralım, birlikte düşünelim: Her tarihî dönüm noktasının öncesinde zor kararlar vardır.
ÖĞRENCİ 1: Geçmişe bugünün bilgisiyle bakıyorum; ama o dönemde insanların neyi bilmediğini de hatırlamalıyım.
ÖĞRENCİ 2: Bir kararın nedenlerini, seçeneklerini ve sonuçlarını ayrı ayrı düşünmeliyiz.
ÖĞRENCİ 3: Bunu yalnızca bir cümleyle anlatamayız. Her kararın ardında insanların hayatları ve beklentileri vardır.
TARİHÇİ: Tarihî bir olayı anlamak, kaynakların söylediklerini karşılaştırmakla başlar. Söylenmemiş sözleri tarihî kişilere mal etmeyelim.
KORO: Sözümüz bilgiyle güçlensin. Hatıramız sorumluluğa dönüşsün.
ÖĞRENCİ 4: Peki biz bugünün gençleri olarak bundan ne öğrenebiliriz?
ÖĞRETMEN: Önce dikkatle dinlemeyi, sonra soru sormayı ve sonunda gerekçeli bir sonuca ulaşmayı öğrenebiliriz.
ÖĞRENCİ 5: Geçmişe saygı, onun karmaşıklığını dürüstçe kabul etmektir.
ANLATICI: Bir dönemden diğerine geçerken değişmeyen soru şudur: Gelecek için nasıl bir sorumluluk üstleniyoruz?
KORO: Geçmişi öğren, bugünü anla, geleceğe emek ver!
Bölüm sonu: Oyuncular yer değiştirir, perdeye döneme ait doğrulanmış tarihî belge ya da fotoğraf yansıtılır. Koro iki kez son dizeyi tekrarlar.
IV. BÖLÜM — YİRMİ DOKUZ EKİM
Sahne: 29 Ekim 1923 tarih şeridi perdeye yansıtılır. Işık önce tek konuşmacıyı, sonra koroyu aydınlatır. Bölüm başında 15–20 saniyelik enstrümantal geçiş kullanılabilir.
ANLATICI: Sahnemizin bu bölümünde 29 Ekim 1923 dönemine dönüyoruz. Tarihin akışı içinde yeni bir soru beliriyor.
HABERCİ: Cumhuriyetin ilanı, millet egemenliği düşüncesinin yeni devlet biçiminde ifadesidir.
TEMSİLCİ: Bir soru sorabilir miyim? 29 Ekim 1923, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Cumhuriyetin ilan edildiği gündür.
ANLATICI: Bu soruyu cevaplamak için önce belgelerin, tanıklıkların ve tarihî koşulların izini sürmeliyiz.
KORO: Birlikte soralım, birlikte düşünelim: Cumhuriyetin ilanı, millet egemenliği düşüncesinin yeni devlet biçiminde ifadesidir.
ÖĞRENCİ 1: Geçmişe bugünün bilgisiyle bakıyorum; ama o dönemde insanların neyi bilmediğini de hatırlamalıyım.
ÖĞRENCİ 2: Bu kararın öncesini bilmeden yalnızca sonucunu kutlamak eksik kalır.
ÖĞRENCİ 3: Bunu yalnızca bir cümleyle anlatamayız. Her kararın ardında insanların hayatları ve beklentileri vardır.
TARİHÇİ: Tarihî bir olayı anlamak, kaynakların söylediklerini karşılaştırmakla başlar. Söylenmemiş sözleri tarihî kişilere mal etmeyelim.
KORO: Sözümüz bilgiyle güçlensin. Hatıramız sorumluluğa dönüşsün.
ÖĞRENCİ 4: Peki biz bugünün gençleri olarak bundan ne öğrenebiliriz?
ÖĞRETMEN: Önce dikkatle dinlemeyi, sonra soru sormayı ve sonunda gerekçeli bir sonuca ulaşmayı öğrenebiliriz.
ÖĞRENCİ 5: Bir dönüm noktasının anlamı, geleceğe açtığı sorularla da ölçülür.
ANLATICI: Bir dönemden diğerine geçerken değişmeyen soru şudur: Gelecek için nasıl bir sorumluluk üstleniyoruz?
KORO: Geçmişi öğren, bugünü anla, geleceğe emek ver!
Bölüm sonu: Oyuncular yer değiştirir, perdeye döneme ait doğrulanmış tarihî belge ya da fotoğraf yansıtılır. Koro iki kez son dizeyi tekrarlar.
V. BÖLÜM — EDEBİYATIN TANIKLIĞI
Sahne: Geçmişten bugüne tarih şeridi perdeye yansıtılır. Işık önce tek konuşmacıyı, sonra koroyu aydınlatır. Bölüm başında 15–20 saniyelik enstrümantal geçiş kullanılabilir.
ANLATICI: Sahnemizin bu bölümünde Geçmişten bugüne dönemine dönüyoruz. Tarihin akışı içinde yeni bir soru beliriyor.
ŞAİRİN SESİ: Hürriyet ve bağımsızlık, farklı çağlarda farklı sözlerle dile gelir.
ÖĞRENCİ: Bir soru sorabilir miyim? Namık Kemal'in hürriyet şiirleri kendi çağının tartışmalarını taşır.
TARİHÇİ: Bu soruyu cevaplamak için önce belgelerin, tanıklıkların ve tarihî koşulların izini sürmeliyiz.
KORO: Birlikte soralım, birlikte düşünelim: Hürriyet ve bağımsızlık, farklı çağlarda farklı sözlerle dile gelir.
ÖĞRENCİ 1: Geçmişe bugünün bilgisiyle bakıyorum; ama o dönemde insanların neyi bilmediğini de hatırlamalıyım.
ÖĞRENCİ 2: Mehmet Âkif'in İstiklâl Marşı, Millî Mücadele'nin bağımsızlık iradesini yansıtır.
ÖĞRENCİ 3: Bunu yalnızca bir cümleyle anlatamayız. Her kararın ardında insanların hayatları ve beklentileri vardır.
TARİHÇİ: Tarihî bir olayı anlamak, kaynakların söylediklerini karşılaştırmakla başlar. Söylenmemiş sözleri tarihî kişilere mal etmeyelim.
KORO: Sözümüz bilgiyle güçlensin. Hatıramız sorumluluğa dönüşsün.
ÖĞRENCİ 4: Peki biz bugünün gençleri olarak bundan ne öğrenebiliriz?
ÖĞRETMEN: Önce dikkatle dinlemeyi, sonra soru sormayı ve sonunda gerekçeli bir sonuca ulaşmayı öğrenebiliriz.
ÖĞRENCİ 5: Bu eserleri aynı dönemde yazılmış gibi sunmamak, edebiyata saygının gereğidir.
ANLATICI: Bir dönemden diğerine geçerken değişmeyen soru şudur: Gelecek için nasıl bir sorumluluk üstleniyoruz?
KORO: Geçmişi öğren, bugünü anla, geleceğe emek ver!
Bölüm sonu: Oyuncular yer değiştirir, perdeye döneme ait doğrulanmış tarihî belge ya da fotoğraf yansıtılır. Koro iki kez son dizeyi tekrarlar.
VI. BÖLÜM — GELECEĞE BIRAKILAN SORU
Sahne: Bugün tarih şeridi perdeye yansıtılır. Işık önce tek konuşmacıyı, sonra koroyu aydınlatır. Bölüm başında 15–20 saniyelik enstrümantal geçiş kullanılabilir.
ANLATICI: Sahnemizin bu bölümünde Bugün dönemine dönüyoruz. Tarihin akışı içinde yeni bir soru beliriyor.
ÖĞRETMEN: Cumhuriyetin geleceğine hangi emekle katkıda bulunacağız?
ÖĞRENCİ: Bir soru sorabilir miyim? Bilimle çalışmak, tarihimizi doğru öğrenmek ve birlikte yaşamak sorumluluktur.
ANLATICI: Bu soruyu cevaplamak için önce belgelerin, tanıklıkların ve tarihî koşulların izini sürmeliyiz.
KORO: Birlikte soralım, birlikte düşünelim: Cumhuriyetin geleceğine hangi emekle katkıda bulunacağız?
ÖĞRENCİ 1: Geçmişe bugünün bilgisiyle bakıyorum; ama o dönemde insanların neyi bilmediğini de hatırlamalıyım.
ÖĞRENCİ 2: Cumhuriyetin geleceği yalnızca tören kürsüsünde değil, günlük hayatın içinde şekillenir.
ÖĞRENCİ 3: Bunu yalnızca bir cümleyle anlatamayız. Her kararın ardında insanların hayatları ve beklentileri vardır.
TARİHÇİ: Tarihî bir olayı anlamak, kaynakların söylediklerini karşılaştırmakla başlar. Söylenmemiş sözleri tarihî kişilere mal etmeyelim.
KORO: Sözümüz bilgiyle güçlensin. Hatıramız sorumluluğa dönüşsün.
ÖĞRENCİ 4: Peki biz bugünün gençleri olarak bundan ne öğrenebiliriz?
ÖĞRETMEN: Önce dikkatle dinlemeyi, sonra soru sormayı ve sonunda gerekçeli bir sonuca ulaşmayı öğrenebiliriz.
ÖĞRENCİ 5: Bugün verdiğimiz sözün karşılığı yarın yaptığımız işlerde görülecek.
ANLATICI: Bir dönemden diğerine geçerken değişmeyen soru şudur: Gelecek için nasıl bir sorumluluk üstleniyoruz?
KORO: Geçmişi öğren, bugünü anla, geleceğe emek ver!
Bölüm sonu: Oyuncular yer değiştirir, perdeye döneme ait doğrulanmış tarihî belge ya da fotoğraf yansıtılır. Koro iki kez son dizeyi tekrarlar.